Η Greenpeace εκτιμά ότι τουλάχιστον 20.000 πουλιά πέθαιναν από την μόλυνση σε αυτή την πρωτοφανή για τα χρονικά της Νέας Ζηλανδίας θαλάσσια οικολογική καταστροφή.

Προσπαθώντας να ευαισθητοποιήσει την κοινή γνώμη σε συνεργασία με την publicismojo χρησιμοποίησε τα άψυχα πουλιά που ήταν καλυμμένα με πίσσα σαν ένα είδος σφραγίδας αποτυπώνοντας δεκάδες νεκρικά πορτραίτα. Διοργάνωσε έκθεση και έστειλε σε διαφορές διασημότητες τα τυπώματα που έγιναν καλώντας όλους να υπογράψουν ενάντια στην επέκταση των γεωτρήσεων πετρελαίου και των εξορύξεων κάρβουνου στην χώρα.

Φθηνό διαφημιστικό τέχνασμα ή ευαισθητοποιημένη δημιουργική προπαγάνδα?

Click here to view the embedded video.

tind

Το πρώτο βήμα υπήρξε η κατάρτιση του κανονισμού λειτουργίας των ΕΒΓΕ, ο οποίος έγινε εξ’ αρχής με την καθοδήγηση της Icograda, του Παγκοσμίου Συμβουλίου Γραφιστικών ενώσεων. Ως αποτέλεσμα, τα ΕΒΓΕ από την πρώτη χρονιά ως σήμερα χαίρουν της αιγίδας της Icograda, αφού κάθε φορά ελέγχονται και εγκρίνονται από αυτήν.

Σύμφωνα με τον κανονισμό των ΕΒΓΕ, υπάρχει το ασυμβίβαστο διαγωνιζόμενου και μέλους της κριτικής επιτροπής. Αυτό αν και σε ορισμένους μπορεί να ακούγεται ως “αυτονότητο”, στην πραγματικότητα δεν είναι αφού υπάρχουν θεσμοί (εντός και εκτός Ελλάδας) όπου κάποιος μπορεί να είναι μέλος της κριτικής επιτροπής και η εταιρεία στην οποία εργάζεται να συμμετέχει με έργα της σε αυτόν.

Αναφορικά με την κριτική επιτροπή, ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό των ΕΒΓΕ είναι η απόλυτη εναλλαγή των μελών της. Αυτό σημαίνει ότι κάθε μέλος της Κριτικής Επιτροπής, μέχρι σήμερα έχει ασκήσει την ιδιότητά του αυτή μόνο μία φορά. Πρακτικά, αυτό μεταφράζεται μέχρι σήμερα σε 177 μέλη, 177 διαφορετικά άτομα που έχουν διατελέσει μέλη της κριτικής επιτροπής μόνο μία φορά ο καθένας.

Ανάμεσα στα μέλη της Κριτικής Επιτροπής υπάρχει πάντα ένας εκπρόσωπος της Icograda, ο οποίος αφ’ ενός μεν φέρνει την εκ του εξωτερικού ματιά και εμπειρία στη διαδικασία της κρίσης, αφ’ ετέρου δε ελέγχει τη σωστή λειτουργία της διαδικασίας αυτής. Παρών είναι και εκπρόσωπος της Ένωσης Γραφιστών Ελλάδος, με παρόμοιο μεταξύ άλλων στόχο, τον έλεγχο δηλαδή της διαδικασίας. Τα υπόλοιπα μέλη της επιτροπής είναι κυρίως νικητές προηγούμενων ετών (ανάμεσά τους υποχρεωτικά και εκπρόσωπος του γραφείου που την αμέσως προηγούμενη χρονιά κέρδισε το ΜΕΓΑ ΕΒΓΕ). Με τον τρόπο αυτό (και σε συνδυασμό με το ασυμβίβαστο μέλους κριτικής επιτροπής και διαγωνιζόμενου) “διασφαλίζουμε” κατά το δυνατό ότι κάποιος δεν κερδίζει πολλά βραβεία σε συνεχόμενες διοργανώσεις. Παράλληλα, η επιλογή των μελών της ΚΕ γίνεται με γνώμονα την παρουσία σε αυτήν ενός ευρέως φάσματος εμπειριών. Δίνεται προσοχή ώστε να συνυπάρχουν στην ΚΕ επαγγελματίες από διάφορες εκφάνσεις του επαγγέλματος της οπτικής επικοινωνίας (διαφήμιση, branding, εκδόσεις, εκπαίδευση κ.ο.κ.) αλλά ακόμα και από διάφορες ηλικιακές ομάδες.

Για τη διασφάλιση της διαφάνειας των διαδικασιών, αναρτούνται ονομαστικά στην ιστοσελίδα των ΕΒΓΕ όλες οι συμμετοχές, ανά κατηγορία. Αυτό γίνεται έτσι ώστε αφ’ ενός μεν οι διαγωνιζόμενοι να μπορούν να εξακριβώσουν ότι η συμμετοχή τους έχει φτάσει και έχει επεξεργαστεί σωστά, αφ’ ετέρου δε τόσο οι διαγωνιζόμενοι όσο και τρίτα μέρη να μπορούν να ελέγξουν και να αναφέρουν πιθανές παρατυπίες.

Τέλος, ένα σημαντικό στοιχείο για τη λειτουργία των ΕΒΓΕ είναι ότι πρόκειται για ένα ζωντανό, εξελισσόμενο οργανισμό. Τόσο φορείς (όπως η Ένωση Γραφιστών) όσο και μεμονωμένοι σχεδιαστές όχι μόνο έχουν τη δυνατότητα, αλλά και προσκαλούνται ενεργά να εκφράσουν τις απόψεις τους και να καταθέσουν τις προτάσεις τους σχετικά με τους τρόπους που μπορεί η όλη διαδικασία να γίνει καλύτερη. Αυτό μπορεί να γίνει μ’ ένα απλό μήνυμα (μέσα από το site των ΕΒΓΕ υπάρχει η δυνατότητα ακόμα και της ανώνυμης επικοινωνίας), ένα τηλεφώνημα, ή τη συμπλήρωση των φύλλων αξιολόγησης κατά τη διάρκεια της τελετής απονομής. Σαν αποτέλεσμα, από την πρώτη διοργάνωση μέχρι σήμερα, πολλά είναι τα στοιχεία αυτά του διαγωνισμού που έχουν αλλάξει, σύμφωνα ακριβώς με τις προτάσεις των τρίτων μερών.

Κλείνοντας, να ευχηθούμε σε όσους πάρουν μέρος στα φετινά ΕΒΓΕ, καλή επιτυχία!

Αυτό  που πρέπει να κάνεις είναι να πάρεις ένα κουτί για κάθε μήνα και στην συνέχεια να ρίχνεις τα πάντα μέσα, στο τέλος του μήνα το κλείνεις. Μετά του προσθέτεις ημερομηνία και το στέλνεις στο Jersey. Θα πρέπει να προσπαθείς να κρατάς αρχείο, αλλά πάλι και να το χάσεις δεν υπάρχει πρόβλημα, ένα λιγότερο πράγμα για να ανησυχείς. Ξεκίνησα με μπαούλα και περίεργα έπιπλα αλλά μετά αγόραζα όλο και καλύτερα. Τώρα ρίχνω τα πάντα σε ισομεγέθη καφέ χαρτοκιβώτια.

-Andy Warhol.
The Philosophy of Andy Warhol: From A to B and Back Again

Οι κάψουλες χρόνου είναι ίσως η πιο άγνωστη και πιο ολοκληρωμένη δουλειά του Andy Warhol. Ένα αρχείο 30 χρόνων, απο τις αρχές του 1960 μέχρι και τον θάνατο του το 1987 που αποτελείται από 612 “κουτιά” κυρίως χαρτοκιβώτια στα οποία ο Warhol μάζευε τα εφήμερα από την καθημερινότητα του.  Μια συλλογή από φωτογραφίες, εφημερίδες, περιοδικά, σημειώματα, σκίτσα, έργα τέχνης, αρνητικά, polaroids, καταλόγους εκθέσεων, γράμματα ή δώρα θαυμαστών, εισιτήρια, βιβλία, προσκλήσεις αλλά και 17.000$ σε μετρητά, ένα μουμοποιημένο πόδι 2.000 ετών, μια γυμνή φωτογραφία της Jackie Kennedy Onassis (υπογεγραμμένη από την ίδια) συνθέτουν ένα μωσαϊκό από αναμνήσεις από την σκοπιά του ανθρώπου που θεωρείται ο πιο γνωστός εκπρόσωπος της POP ART.

“Δεν έχει σημασία τι θα βρεις, σημασία έχει τι θα ανακαλύψεις” είναι ο τίτλος από ένα άρθρο στο blog που καταγράφονται αποσπάσματα απο την διαδικασία και την εμπειρία 3 ερευνητριών που επιμελούνται την καταγραφή και κατηγοριοποίηση στις κάψουλες χρόνου του Warhol. Μέχρι σήμερα έχουν ανοιχθεί περίπου 200 κούτες και απομένουν περίπου 400 όπου σε κάθε μια από αυτές ανακαλύπτουν κατά μέσο όρο 200 αντικείμενα. Εν αναμονή λοιπόν καθώς μόνο το άνοιγμα και η καταγραφή αναμένεται να διαρκέσει τουλάχιστον άλλα 6 χρόνια.

Click here to view the embedded video.

Μανώλης Αγγελάκης / tind

1934

1939

To 1952, ο πολύ σημαντικός γραφίστας Wolfgang Schmittel, ενώ ήταν ακόμα στο ξεκίνημα της καριέρας του, πέρασε από την Braun ως freelancer. Mια από τις πρώτες του μέριμνες ήταν να δώσει μια πιο εξορθολογισμένη, γεωμετρική πνοή στο λογότυπο της εταιρείας.

1952

Σήμερα

Από τη δεκαετία του 1950 μέχρι σήμερα ελάχιστες μικροδιορθώσεις (;), ορατές μόνο στο μάτι του έμπειρου γραφίστα έχουν γίνει, κι αυτές κυρίως λόγω των εφαρμογών στα ηλεκτρονικά μέσα.

Ο επετειακός λογότυπος των 90 χρόνων της Braun

Έχουμε λοιπόν, ένα από τα πιο συνεπή και σταθερά brand στην ιστορία του είδους.
Κλείνοντας, δε θα μπορούσαμε παρά να συμπεριλάβουμε κι ένα από τα πιο αγαπημένα μας έργα του Dieter Rams. Ο λόγος; Ότι μπορείτε να δείτε το λογότυπο όπως εφαρμοζόταν στη δεκαετία του 1950…

Πικ-απ PC3SV, 1959, Dieter Rams

H μη υπογραφή συμφωνητικού
Τόσο σε θέματα πληρωμών, όσο και σε θέματα πνευματικών δικαιωμάτων, η πλειοψηφία των επαγγελματιών του χώρου έχει αρκετές αρνητικές εμπειρίες να διηγηθεί. Η υπογραφή συμφωνητικού με τον πελάτη είναι απαραίτητη όχι μόνο για να είστε νομικά κατοχυρωμένοι, αλλά και για να γνωρίζει ο πελάτης σας, ακριβώς τι δικαιούται να περιμένει από εσάς.

Η έλλειψη brief
Ορισμένοι σχεδιαστές, μάλλον από υπερβολική αυτοπεποίθηση θεωρούν ότι ένα λεπτομερές brief δεν είναι απαραίτητο για να φέρουν εις πέρας μια ανάθεση. Σαν αποτέλεσμα, βρίσκονται στην άσχημη θέση να φτιάχνουν και να ξαναφτιάχνουν μια εργασία συχνά από την αρχή, χάνοντας χρόνο, ενέργεια και χρήμα.

Η μη θέσπιση και τήρηση χρονικών ορίων
Αυτό που σε “απλά ελληνικά” αποκαλούμε deadline ορίζεται τόσο γιατί έχει μια συγκεκριμένη αξία για τον πελάτη (π.χ. το να κυκλοφορήσει μια αφίσα αρκετές ημέρες πριν από ένα γεγονός είναι σημαντικό για την έγκαιρη ενημέρωση του κοινού για το γεγονός αυτό), όσο και για τον ίδιο το σχεδιαστή, αφού του επιτρέπει να αποφασίσει αν είναι εφικτό να αναλάβει μια συγκεκριμένη ανάθεση, σε σχέση με το φόρτο εργασίας του. Ο ορισμός του deadline επίσης επηρεάζει την αμοιβή που θα πρέπει να ζητήσετε (π.χ. ένα σύντομο χρονικό όριο μπορεί να σημαίνει ότι θα χρειαστεί να “ξενυχτήσετε” κι άρα να το κοστολογήσετε αναλόγως).

Η χαμηλή κοστολόγηση της εργασίας σας
Υπάρχουν διάφορες παράμετροι που πρέπει να λάβετε υπόψη σας πριν ορίσετε το ύψος της αμοιβής σας. Το να ρίχνετε τις τιμές σας, μπορεί κάποιες φορές να μοιάζει απαραίτητο για την επιβίωσή σας, έχετε όμως υπόψη σας ότι ουσιαστικά “σκάβετε τον ίδιο σας το λάκκο” αφού απαξιώνετε το αντικείμενο της εργασίας σας.

Η υψηλή κοστολόγηση της εργασίας σας
Εξίσου επιβλαβής είναι η υπέρμετρα υψηλή κοστολόγηση μιας εργασίας. Δε θα πρέπει να υποθέτετε ότι οι πελάτες σας είναι κορόιδα προς εκμετάλλευση. Οι “αρπαχτές” βλάπτουν την επαγγελματική σας υγεία. Ακόμα κι αν τα καταφέρετε να αποσπάσετε ένα σημαντικό ποσό από ένα συγκεκριμένο πελάτη, νομοτελειακά, κάποια στιγμή αυτός θα μάθει πόσο θα έπρεπε να έχει πληρώσει και η αμαύρωση της επαγγελματική σας φήμης είναι κάτι που μακροπρόθεσμα θα το βρείτε μπροστά σας.

Η άγνοια του κοινού-στόχου
Εξ ορισμού η γραφιστική έχει σαν σκοπό της το να βοηθά τον εκάστοτε πελάτη να εκφράσει οπτικά ένα συγκεκριμένο μήνυμα στο κοινό-στόχο του (target audience). Ως εκ τούτου, αν κάποιος γραφίστας αγνοεί την παράμετρο αυτή, τότε δεν είναι σε θέση να δημιουργήσει το σωστό αποτέλεσμα. Ο ορισμός του κοινού-στόχου, η ανάλυσή του και εν συνεχεία η εργασία πάνω στα συμπεράσματα που έχει βγάλει βασισμένος στην ανάλυση αυτή, είναι απαραίτητα για ένα αποτέλεσμα που όχι απλά θα γίνει αποδεκτό από τον πελάτη, αλλά (κυρίως) που θα είναι επιτυχημένο.

Η αντιγραφή εργασιών που δε σας ανήκουν
Υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στην έμπνευση και την αντιγραφή. Και μπορεί μεν το διαδίκτυο να μας δίνει την ευκαιρία να γνωρίσουμε και να αντιγράψουμε περισσότερες δουλειές από ποτέ, και μάλιστα από κάθε γωνιά του κόσμου, μην ξεχνάμε όμως, ότι παρομοίως το διαδίκτυο καθιστά δυνατή την προβολή της δικής μας (κλεμμένης) δουλειάς παντού. Και για να το πάμε ένα βήμα παραπέρα, το διαδίκτυο καθιστά τη διαπόμπευσή μας ακόμα πιο σίγουρη και εκτεταμένη. Εκτός από το ηθικό θέμα λοιπόν, η αντιγραφή εγείρει και πιο πρακτικά προβλήματα, που άπτονται της επαγγελματικής μας φήμης.

Η απόρριψη της κριτικής
Η γνώμη του πελάτη (και κάποιες φορές η συμβουλή των συναδέλφων) είναι όχι απλώς χρήσιμη, αλλά απαραίτητη για την παραγωγή του σωστού αποτελέσματος. Κάποιες φορές οι σχεδιαστές τείνουν να παίρνουν κατάκαρδα την κριτική που ασκείται για το έργο τους, να τη θεωρούν ως προσωπική επίθεση και, κατά συνέπεια να την απορρίπτουν χωρίς δεύτερη σκέψη. Όμως συχνά, η κριτική όταν είναι καλοπροαίρετη και εποικοδομητική μπορεί να βοηθήσει και να βελτιώσει το παραγόμενο έργο. Όσο υψηλή κι αν είναι η αυτοεκτίμησή μας, πρέπει να γίνει βίωμά μας, ότι κανείς δεν είναι τέλειος και ότι πάντα υπάρχει χώρος για βελτίωση. Τι είχε πει ο σοφός Σόλων; “Γηράσκω δ’ αεί πολλά διδασκόμενος”.

Η άκριτη αποδοχή κάθε κριτικής
Εκτός από την άκριτη απόρριψη της κάθε κριτικής εξίσου λάθος είναι και η άκριτη αποδοχή. Με άλλα λόγια, ο πελάτης δεν έχει πάντα δίκιο. Ο σχεδιαστής οπτικής επικοινωνίας κάνει τη συγκεκριμένη δουλειά επειδή διαθέτει ένα σύνολο εμπειρίας, γνώσεων και ικανοτήτων τα οποία δε διαθέτει ο πελάτης. Κάποιες φορές, από έλλειψη αυτοπεποίθησης, κάποιοι το ξεχνούν αυτό. Αν και είναι σημαντικό, όπως είπαμε πιο πάνω, να έχουμε τα αυτιά μας ανοιχτά ώστε να επεξεργαζόμαστε τις παρατηρήσεις του πελάτη μας, αυτό δε σημαίνει ότι πρέπει πάντα να τις αποδεχόμαστε και να τις υιοθετούμε. Μέρος της δουλειάς αποτελεί και η εκπαίδευση του κοινού στους κανόνες της οπτικής επικοινωνίας οι οποίες αποτελούν αντικείμενο γνώσης ενός σχεδιαστή.

Η άγνοια της ιστορίας της γραφιστικής
Αν δεν ξέρετε ποιος είναι ο Josef Müller-Brockmann, o Saul Bass ή ο Erik Spiekermann, μάλλον κάτι κάνετε λάθος. Ο λόγος για τον οποίο οι διάσημοι σχεδιαστές (αυτοί και αρκετοί άλλοι) αποτελούν σημεία αναφοράς είναι ότι κάτι έκαναν σωστά. Με το να μελετά και να σπουδάζει σε βάθος ένας σχεδιαστής την ιστορία του επαγγέλματός του, πολύ απλά αυξάνει τις πιθανότητες να το εξασκεί καλύτερα.

Η άγνοια της τρέχουσας σκηνής
O σχεδιαστής είναι “καταδικασμένος” να ενημερώνεται ανελλιπώς. Όπως κι ένα γιατρός πρέπει πάντα να είναι γνώστης των νέων εξελίξεων της επιστήμης του, ώστε να μπορεί να προτείνει τις καλύτερες λύσεις στους ασθενείς, έτσι κι ο σχεδιαστής οφείλει να γνωρίζει τάσεις, εξελίξεις και εργαλεία, αν θέλει να αποδίδει τα μέγιστα στις εργασίες που του αναθέτουν. Η συμμετοχή σε συνέδρια, σεμινάρια, ομάδες και διαγωνισμούς η ανάγνωση περιοδικών και βιβλίων, το σερφάρισμα στο διαδίκτυο, η επίσκεψη εκθέσεων και ο συγχρωτισμός με συναδέλφους κρίνονται απαραίτητα για την επίτευξη αυτού του στόχου.

H μη διατήρηση αντιγράφων ασφαλείας
Η έλευση των Η/Υ στο επάγγελμα της γραφιστικής μπορεί να βοήθησε στη ραγδαία ανάπτυξή της, γέννησε όμως κι ένα σύνολο νέων προβλημάτων. Ένα από αυτά είναι και ο κίνδυνος της απώλειας της εργασίας μας, στην περίπτωση που καταστραφεί ο σκληρός δίσκος στον οποίο εργαζόμαστε. Ξεκινώντας από το αξίωμα ότι πατάμε “save” όσο πιο συχνά γίνεται και φτάνοντας στην επένδυση σε έναν καλό εξωτερικό δίσκο, όπου ανά τακτά χρονικά διαστήματα (κατά προτίμηση στο τέλος κάθε μέρας) αποθηκεύουμε τις εργασίες μας, μπορούμε να γλιτώσουμε από μεγάλα άγχη και την επανάληψη πολλών ωρών (ή και ημερών) σκληρής εργασίας για να φτιάξουμε από το μηδέν, πράγματα για τα οποία έχουμε εργαστεί σκληρά στο παρελθόν.

Γράφει ο Χρήστος Χέλμης

Σεισμός είναι η σεισμική δόνηση που αισθανόμαστε όταν γίνεται σεισμός. Αυτός κι αν είναι ορισμός! Μας λέει μόνον αυτό που γνωρίζουμε εμπειρικά (ιδιαίτερα αν είμαστε από την Ελλάδα ή την Ιαπωνία) και δεν εξηγεί, δεν μας εισάγει σε τίποτε –ούτε στο γεωλογικό φαινόμενο, ούτε στις τεκτονικές ή στις άλλες πλάκες που παθαίνουμε όταν γίνεται σεισμός! Τέτοιοι είναι οι περισσότεροι ορισμοί του brand!

Βrand είναι το όνομα που αναγνωρίζουμε ότι ανήκει και ταιριάζει σε ένα οργανισμό ή σε ένα προϊόν. Να ένας καλύτερος ορισμός και μ’αυτόν μπορώ να τελειώσω το πιο σύντομο κείμενο που έκανα ποτέ… Γιατί; Τι έλειψε; Είχε χιούμορ, είχε ουσία, δεν κούρασε και τα είπε όλα. Δεν τα είπε; Έτσι νομίζετε! Ας ξαναδούμε τον ορισμό..

Brand είναι το όνομα που αναγνωρίζουμε ότι ανήκει και ταιριάζει σε ένα οργανισμό ή σε ένα προϊόν.

Όνομα, δηλαδή, λέξη ή λέξεις ή αρχικά ή συντομογραφίες, πάντως κάτι που προφέρεται και μπορεί να φορτωθεί με σημασίες –Diesel, Microsoft, Apple, Prince (the singer), Prince (cigarettes), Nike, Τoyota, Coca Cola, 7 Days, BP (not british but beyond!), AI, U2…

Αναγνωρίζουμε – αναγνώριση / δηλαδή, αντίληψη του ονόματος με τις αισθήσεις και τη μνήμη μέσα από ερεθίσματα, όπως τα γράμματα, οι εικόνες, τα σύμβολα, τα χρώματα, τα σχήματα, οι ήχοι, τα αρώματα και οι συνδυασμοί τους που συνήθως ονομάζουμε «εικόνα» του προϊόντος.

Ανήκει – συνάφεια, ιδιοκτησία / δηλαδή, στενή σύνδεση, αποκλειστική χρήση, διαρκής και ιδιότυπη σύμπτωση μεταξύ ονόματος και προϊόντος, μια μοναδική σχέση όπου το όνομα-σήμα ανήκει στο προϊόν και το προϊόν ανήκει στο σήμα του.

Ταιριάζει – ίδιες αξίες και μηνύματα / δηλαδή, ενσωμάτωση στην εικόνα του προϊόντος των προτάσεων, των υποσχέσεων, των εντυπώσεων και των επιθυμιών που προκαλεί στις κοινωνίες όπου συμμετέχει. Αυτό το ταίριασμα, η αρμονία του ζεύγους προϊόν-όνομα θεμελιώνει την εμπιστοσύνη του δέκτη-χρήστη προς το προϊόν.

Όσο πιο πολύ ένα όνομα πετυχαίνει να αναγνωρίζεται ότι ανήκει και ταιριάζει με ένα και μόνο προϊόν (ή οργανισμό, δηλαδή, πρόσωπο ή συλλογική οργάνωση), τόσο πιο πετυχημένο είναι ως brand. Έτσι είναι όλα τα μεγάλα brands.

Περιορισμοί του brand
Δεν είναι τα εμπορικά σήματα, τα ονοματεπώνυμα ή τα ψευδώνυμα, δεν είναι οι εταιρικές επωνυμίες ή οι τίτλοι των δημόσιων υπηρεσιών. Κανένα από αυτά δεν είναι brand, όλα όμως μπορούν να γίνουν. Όταν η διαδικασία της μεταμόρφωσής τους από λέξεις σε brands προσδιορίζεται από στρατηγικές επιλογές για τους δέκτες, τους χρήστες, τα νοήματα και τα αποτελέσματα, τότε τη λέμε branding.

Σκεφτείτε τη λειτουργία του brand στο πλαίσιο της επικοινωνίας Θα έχετε ακούσει το βαθυστόχαστο “Επικονωνία είναι τα πάντα! Ό,τι λέμε και ό,τι αποσιωπούμε, ό,τι κάνουμε και ό,τι παραλείπουμε, ό,τι δείχνουμε και ό,τι κρύβουμε …” Προφανώς! Αφού, σε επί(πεδο) κοινωνίας, δράσεις και στάσεις μπορούν πάντα να σημαίνουν κάτι. Για να αξίζει κάτι παραπάνω από φθηνή ρητορική, για να πάψει να μοιάζει με καθρεφτάκι που επιδεικνύει ο Ευρωπαίος στις ακτές του ελεφαντοστού, το “Επικοινωνία είναι τα πάντα” θα έπρεπε να ξαναγραφτεί ως “Επικοινωνία είναι η μεταφορά μηνυμάτων” -όποιο μήνυμα, από όποιον πομπό, προς όποιον δέκτη, οσοδήποτε άμεσο ή έμμεσο. Και επαγγελματική επικοινωνία είναι η μεταφορά μηνυμάτων με συγκεκριμένο νόημα που θέλει ο πομπός να καταλάβουν οι δέκτες που στοχεύει. Απλό; Έ, λοιπόν, το ίδιο ισχύει και για τα brands. Γι αυτό και το καλλιτεχνικό ψευδώνυμο που συμβουλεύει ένας ατζέντης στο νεαρό τραγουδιστή είναι μια διαδικασία branding, ενώ η λέξη πικάσο δεν είναι brand μέχρι να τη φορέσει ένα γαλλικό αυτοκίνητο, παρά το απροσμέτρητο μέγεθος του Πάμπλο στη Τέχνη του εικοστού αιώνα.

Προορισμοί του brand
Aν δεν υπήρχε η ανάγκη να πουληθεί κάτι, δεν θα υπήρχε branding. Πικρό αλλά αληθές. Ο παγκόσμιος διαδικτυακός ιστός δεν είναι brand, παρά το πασίγνωστο www, γιατί από τα σπάργανά του μέχρι σήμερα δεν σχεδιάστηκε για να πουλήσει ή να πουληθεί. Η Google, αντίθετα, είναι brand ακόμα και όταν δεν πουλάει όλες τις υπηρεσίες της. Ως πώληση εδώ δεν εννοούμε αναγκαστικά ό,τι αντιστοιχίζεται με χρήμα, αλλά ό,τι προβλέπει ανταλλακτική συναλλαγή. Έτσι και οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα εισηγούνται μια κάποια ανταλλακτική συναλλαγή όταν έναντι εθελοντικής εργασίας ή χρηματικής ενίσχυσης προσφέρουν μια κοινωνική ή ψυχική ανταμοιβή.

Σε γενικές γραμμές τα brands είναι χρήσιμα ως πολλαπλασιαστές αξίας. Γι αυτό αξίζουν τόσο πολύ – το δέκατο στη λίστα του 2011, η Hewlett-Packard αξίζει 28,5 δις δολλάρια και η κλασική Nivea περίπου 3 δις 85 θέσεις πιο κάτω. Επειδή αξίζουν, αποδίδουν και ως επένδυση. Μην ξεχαστούμε! Το brand δεν είναι ένα λογότυπο, όσο σπουδαίος κι αν είναι ο σχεδιαστής του ή ο ιδιοκτήτης του. Είναι ένα όνομα συν μια αναγνωρίσιμη εικόνα συν ο οργανισμός ή το προιόν που εκφράζεται από αυτό συν οι σχέσεις με το κοινό που το χρησιμοποιεί ή το γνωρίζει συν η αξία του στην αγορά συν οι αξίες που συνδέονται με την ταυτότητα και την ιστορία του συν όλα τα εμπορεύσιμα παράγωγα των συστατικών του, όπως η εμφάνιση ενός iMac σε μια κινηματογραφική ταινία. Εν συντομία το brand μεγαλώνει και ενισχύεται (ή αντίστροφα) καθώς κυκλοφορεί μεταξύ μας. Αυτός είναι και ο βασικός του προορισμός – να ζει μαζί μας.

Brand προορισμών
Αφού τα είπαμε για τα brands γενικά, ας γενικεύσουμε ακόμη περισσότερο. Οργανισμοί όπως οι πόλεις, οι περιοχές ή χώρες ολόκληρες αναπτύσσονται (ή συρρικνώνονται) αδιαφορώντας για την branding ταυτότητά τους. Συμπεριφέρονται ως πλατφόρμες της κοινωνικής ζωής -επομένως και των των brands που φιλοξενούν- και απολαμβάνουν τα θετικά αποτελέσματα του κύκλου εργασιών και της επικοινωνίας τους. Αυτή ήταν και συνεχίζει να είναι η γενική εικόνα. Προσδιορισμοί προέλευσης όπως τα πέρσικα χαλιά, τα γερμανικά αυτοκίνητα, οι αμερικάνικες ταινίες ή η ιταλική μόδα δεν πλησιάζουν καν την έννοια της αναγνωρίσιμης branded ταυτότητας. Όχι πάντως περισσότερο από τον Αχμαντινεζάντ, τους ναζί, τον Τζακ Νόρις ή τη μαφία!

Θυμίζω – Brand είναι το όνομα που αναγνωρίζουμε ότι ανήκει και ταιριάζει σε ένα οργανισμό ή σε ένα προϊόν. Κανένας Γερμανός δεν θα απολάμβανε μια μονοσήμαντη περιγραφή της χώρας του ως αυτοκινητοβιομηχανίας και κανένας πολίτης άλλης χώρας δεν θα αναγνώριζε ότι το όνομα Γερμανία ανήκει και ταιριάζει σε έναν οργανισμό που παράγει αυτοκίνητα. Έστω κι αν είναι χώρα με γνωστές αυτοκινητοβιομηχανίες (αλήθεια, η Ιαπωνία έχει περισσότερες ή λιγότερες;). Μπέρδεμα, έ;

Κι όμως, το πράγμα είναι απλό –ό,τι είναι ο κάθε άνθρωπος ξεχωριστά είναι και οι χώρες!

Ο καθένας μας είναι η οικογένεια, οι εμπειρίες του, το επάγγελμα ή η τέχνη του, οι σχέσεις του, η θέση του στην κοινότητα, τα όνειρά του και ούτω καθεξής. Έχουμε όνομα και επίθετο, ημερομηνία γέννησης και ένα σωρό από άλλους προσδιοριστές της ατομικότητάς μας. Έχουμε και υπογραφή. Έ, και; Που να χτυπιόμαστε κάτω, δεν είμαστε brands. Θα γίνουμε ενδεχομένως όταν αποφασίσουμε ότι, απ’όλα όσα είμαστε, ένα-δύο χαρακτηριστικά μπορούν να συνδυαστούν σε μια ελκυστική ταυτότητα, όταν κτίσουμε αυτή την ταυτότητα πάνω σε εύληπτο όνομα και επιμένουμε να τη διατηρούμε ζωντανή στις σκέψεις και τα συναισθήματα των ανθρώπων που μας ενδιαφέρει να μας “αγοράσουν”. Έτσι , ο Sakis είναι brand αλλά ο Στέλιος Ράμφος δεν είναι (και δεν έχασε και τίποτε)! Έτσι και οι πόλεις ή οι χώρες. Είναι πολλά, έχουν παρελθόν, παρόν και μέλλον, έχουν όνομα αλλά δεν είναι brands. Aν χρειαστεί μπορούν να γίνουν, είπαμε πως.

Α priοri περιορισμένα brands
Όλα τα brands είναι περιορισμένα. Από τον αρχικό σχεδιασμό τους μέχρι την ανέγερση του τελευταίου ορόφου του οικοδομήματός τους είναι προϊόντα αφαίρεσης. Από όλες τις δυνατότητες και τις προσδοκίες που θα θέλαμε να τους φορτώσουμε, πρέπει να ξεδιαλέγουμε εκείνες που μπορεί να στηρίξει ο οργανισμός ή το προϊόν και μπορεί να επιθυμήσει το κοινό τους. Γι αυτό η Microsoft δεν διαλέγει τη γοητεία του μήλου-απαγορευμένου καρπού, δεν επιλέγει να “Think Different” (το tagline της Apple) και ακριβώς γι αυτό το κείμενο που διαβάζετε έχει γραφτεί σε Word (παρά το μήλο στην πλάτη της οθόνης)!

Ο Χρήστος Χέλμης εργάζεται στο χώρο της οπτικής επικοινωνίας τα τελευταία 23 χρόνια. Από το 1991είναι Δημιουργικός Διευθυντής της Colibri, Branding & Design, ενός από τα ιστορικότερα και μεγαλύτερα δημιουργικά γραφεία στην Ελλάδα που το 2003 τιμήθηκε με το ΜΕΓΑ ΕΒΓΕ.

Το design δεν πρέπει ποτέ να λέει “κοιτάξτε με.” Πρέπει πάντα να λέει “κοιτάξτε εδώ”
David Craib

Οι άνθρωποι αγνοούν το design που αγνοεί τους ανθρώπους.
Frank Chimero

Το καλό design είναι προφανές. Το υπέροχο design είναι διαφανές.
Joe Sparanο

Σχεδιασμός είναι η εφαρμογή της πρόθεσης – το αντίθετο της σύμπτωσης, και το αντίδοτο του τυχαίου.
Robert L. Peters

Αν δεν μπορεί να εξηγηθεί, είναι τέχνη.
Αν κανείς δεν ζητά μια εξήγηση, είναι μόδα.
Αν δεν χρειάζεται εξήγηση, είναι design.
Wouter Stokkel

Μια καμήλα είναι ένα άλογο σχεδιασμένο από μια επιτροπή.
Sir Alec Issigonis

Η τέχνη είναι σαν τον αυνανισμό. Είναι εγωιστική και εσωστρεφής και εξυπηρετεί εσένα και μόνο. Το design είναι σαν το σεξ. Υπάρχει κάποιος άλλος που συμμετέχει, οι ανάγκες του είναι εξίσου σημαντικές με τις δικές σου, και αν όλα πάνε καλά, και τα δύο μέρη είναι ευχαριστημένα στο τέλος.
Colin Wright

Είναι πραγματικά δύσκολο να σχεδιάζεις προϊόντα βασισμένος σε ομάδες εστίασης (focus groups). Πολλές φορές, οι άνθρωποι δεν ξέρουν τι θέλουν μέχρι να τους το δείξεις.
Steve Jobs

Το κοινό είναι περισσότερο εξοικειωμένο με το κακό design από ό, τι με το καλό. Είναι, στην πραγματικότητα, εθισμένο στο να προτιμά το κακό design, γιατί με αυτό είναι που ζει. Το νέο γίνεται συνώνυμο του απειλητικού, ενώ το παλιό καθησυχάζει.
Paul Rand

Η ζωή μπορεί να είναι περίπλοκη. Το design πρέπει να είναι απλό.
Omiga Pun

Η καλή τέχνη εμπνέει, το καλό design παρακινεί.
Otl Aicher

Ένας σχεδιαστής ξέρει ότι έχει φτάσει στην τελειότητα, όχι όταν δεν έχει μείνει τίποτα να προσθέσει, αλλά όταν δεν υπάρχει πια τίποτα να αφαιρέσει.
Antoine de Saint Exupéry

Κι ένα ρητό... bonus, από τον Leonardo da Vinci (οπτικοποιημένο από τη Moxy Creative)

Στα τέλη της δεκαετίας του 1970, το εργοστάσιο ζυθοποιίας μεταφέρθηκε έξω από την Αθήνα και το συνολικό κτίριο, αν και σε άριστη τότε κατάσταση, εκκενώθηκε. Με την πάροδο του χρόνου άρχισαν να γίνονται εμφανή τα σημάδια της εγκατάλειψης και της αισθητικής αλλοίωσης, με ανάρτηση διαφημιστικών πινακίδων στις όψεις και εμφανείς ζημιές στο εσωτερικό και στο εξωτερικό κέλυφος του κτιρίου. Το θέμα της αξιοποίησης του σημαντικού αυτού δείγματος βιομηχανικής αρχιτεκτονικής προκάλεσε στα επόμενα χρόνια πολλές συζητήσεις και διατυπώθηκαν διάφορες εναλλακτικές προτάσεις, με σοβαρότερη αυτήν της διατήρησης και λειτουργίας του ως Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης.
Από τον Δεκέμβριο του 1994, το κτίριο της πρώην ζυθοποιίας Φιξ έχει περιέλθει με αναγκαστική απαλλοτρίωση για λόγους δημόσιας ωφέλειας και ειδικότερα για την εκτέλεση έργων του μετρό της Αθήνας στην ιδιοκτησία της Αττικό Μετρό Α.Ε.. Μετά την κατεδάφιση τμήματος του κτιρίου για τις ανάγκες των έργων του Μετρό, η ιδιοκτήτρια εταιρεία προχώρησε και ολοκλήρωσε τον παρακείμενο Σταθμό του Μετρό, ο οποίος τέθηκε σε λειτουργία στις αρχές του 2000.
Τον Φεβρουάριο του 2000 το Υπουργείο Πολιτισμού σε συνεργασία με την Αττικό Μετρό Α.Ε. και το Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη οργάνωσε, μετά από σχετική διαμόρφωση του ισογείου του κτιρίου, τη μεγάλη έκθεση ‘Γιάννης Τσαρούχης, Μεταξύ Ανατολής και Δύσης’. Τον Ιούνιο του 2000, ο χώρος αυτός παραχωρήθηκε ως προσωρινή στέγη στο νεοσύστατο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (ΕΜΣΤ). Δύο χρόνια αργότερα, στις 29 Οκτωβρίου 2002 υπογράφηκε σύμβαση μίσθωσης του κτιρίου μεταξύ της Αττικό Μετρό Α.Ε. και του ΕΜΣΤ διάρκειας 50 ετών με την προοπτική το πρώην εργοστάσιο Φιξ να αναπλαστεί και να αποτελέσει τη μόνιμη στέγη του Μουσείου.
Τον Σεπτέμβριο του 2003 το ΕΜΣΤ εγκατέλειψε τον προσωρινά διαμορφωμένο εκθεσιακό χώρο στο κτίριο Φιξ και μετέφερε τις υπηρεσίες του σε παρακείμενο κτίριο της οδού Φραντζή 14, προκειμένου να ξεκινήσουν οι εργασίες διαμόρφωσης και μετασκευής του πρώην εργοστασίου σε Μουσείο.
H συνέχεια είναι περιπετειώδης. Σε διαγωνισμό που γίνεται ο αρχικός ανάδοχος αδυνατεί να φέρει εις πέρας τα συμφωνηθέντα και εκπίπτει. Ο δεύτερος μειοδότης παραιτείται. Κι έτσι φτάνουμε στον τρίτο της σειράς…
Χθες, Τρίτη 15 Νοεμβρίου 2011 υπεγράφη επιτέλους σύμβαση μεταξύ του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης και της κατασκευαστικής εταιρίας Άκτωρ Α.Τ.Ε. για την κατασκευή του κτιρίου του ΕΜΣΤ στο πρώην εργοστάσιο Φιξ.
Η εταιρία Άκτωρ Α.Τ.Ε., η οποία έφερε σε πέρας την κατασκευή του κτιρίου του Νέου Μουσείου Ακροπόλεως, θα ολοκληρώσει το κτίριο του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης σε 23 μήνες, δηλαδή τον Οκτώβριο του 2013.
Μετά από πολλές περιπέτειες και αγώνες την τελευταία πενταετία για την ολοκλήρωση της κατασκευής του κτιρίου που ως έργο γέφυρα έχει ενταχθεί από το Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού στο ΕΣΠΑ, έχοντας έτσι εξασφαλισμένη τη χρηματοδότησή του, το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης μπαίνει από σήμερα σε μια φάση διετούς προετοιμασίας για τη μόνιμη εγκατάστασή του σ’ ένα κτίριο που φιλοδοξεί να αποτελέσει ξανά κόσμημα για την πρωτεύουσα, συνεχίζοντας ταυτόχρονα την πλούσια μουσειακή και εκθεσιακή δραστηριότητα που το καθιέρωσε από την έναρξη λειτουργίας του τον Οκτώβριο του 2000.

1. Oι ξερόλες
«Μα τι χρώμα είναι αυτό που έβαλες;». «Γιατί είναι το logo τόσο μικρό;». «Η Helvetica είναι πάντα η σίγουρη λύση». «Κάτσε να σου δείξω πώς γίνεται ένα “bevel”»… Έχετε ποτέ δουλέψει δίπλα σ’ ένα πελάτη που αρέσκεται να κάθετε μαζί σας στον Η/Υ και να δίνει εντολές, όπως ο παρκαδόρος σε κοσμικό κέντρο της Ποσειδώνος; Είναι ο τύπος που θα ήθελε να είχε γίνει γραφίστας, αλλά δεν τον άφησε η μαμά του γιατί έπρεπε να αναλάβει την ταβέρνα της οικογένειας, και του έχει μείνει απωθημένο. Μπαίνει σε site γραφιστικής, είναι σίγουρος ότι έχει αισθητικό κριτήριο και θα σας κάτσει στο λαιμό μέχρι να κάνετε τα πράγματα όπως εκείνος θέλει. Ακριβώς όμως. Αποφύγετε τον όπως ο διάβολος το λιβάνι, γιατί αν όχι, είναι πιθανό να ξοδέψετε την αμοιβή σας σε lexotanil.

2. Οι παντελώς άσχετοι
Το ακριβώς αντίθετο του προηγούμενου. Μέχρι τη στιγμή που χρειάστηκαν μια κάρτα για την εταιρεία τους, νόμιζαν ότι γραφίστας είναι κάτι όπως λέμε γραφίτης. Δεν ξέρουν πώς λειτουργούν τα πράγματα και σαφώς θα σας δώσουν ένα λογότυπο 2x2cm στα 72 dpi περιμένοντας να τους το κάνετε γιγαντοαφίσσα. Χρειάζονται καρτερικότητα και υπομονή. Είναι πάντως ενοχλητικό να χρειάζεται να εξηγείς για χιλιοστή φορά γιατί δε γίνεται να στήσουμε τη μπροσούρα του σε Word…

3. Οι αδιάφοροι
Σας δίνουν μια δουλειά και μετά εξαφανίζονται. Το deadline πλησιάζει κι αυτοί ακόμα να σας πουν τι budget έχουν διαθέσιμο. Τους ζητάτε μια φωτογραφία και δεν τη βλέπετε ποτέ. Προσπαθείτε να τους κάνετε μια διευκρινιστική ερώτηση, αλλά δε σηκώνουν το κινητό τους ούτε με ευχέλαιο. Συνήθως είναι υπάλληλοι που τους έχει ανατεθεί η επαφή της εταιρείας μαζί σας, όμως αυτοί είτε βαριούνται απλά, είτε νομίζουν ότι αν σας δώσουν τις απαντήσεις την τελευταία μέρα πριν τα εγκαίνια, εσείς πάλι θα προλάβετε να τους παραδώσετε τυπωμένο όλο το απαραίτητο υλικό. Είναι ιδιαίτερα ψυχοφθόροι στην περίπτωση που εσείς είστε υπεύθυνοι άνθρωποι, γιατί σίγουρα, θα φορτωθείτε στην πλάτη σας και το άγχος που θα αναλογούσε σε αυτούς.

4. Οι όπου φυσάει ο άνεμος
Μπορεί να πουν “ναι” τώρα και σε πέντε λεπτά “όχι”. Να σας βάλουν να δουλέψετε 80 μέρες και να ανακαλύψουν ότι τελικά αυτό που τους είχατε δώσει σαν πρώτο προσχέδιο/πρόταση είναι ακριβώς αυτό που θέλουν. Θα ξεκινήσουν με το αξίωμα ότι το κατάλληλο χρώμα είναι το πράσινο κι αφού έχετε κάνει όλη τη δουλειά θα αποφανθούν ότι το πράσινο είναι “λαστ γίαρ” κι ότι φέτος όλοι παίζουν με το μωβ. Θα σας δώσουν ένα λεπτομερές brief πάνω στο οποίο θα δουλέψετε με προσήλωση και μέχρι να φτάσετε στο τέλος θα έχουν ανατρέψει κάθε σημείο του, πολλές φορές. Μαζί τους θα φτάσετε πέντε πολύ διαφορετικές μεταξύ τους προτάσεις μέχρι το τέλος τους. Χρεώστε τους απαραιτήτως με την ώρα.

5. Οι ψαράδες
Έχουν όλα τα αρνητικά του “νεοέλληνα”. Είναι σίγουροι ότι αυτοί είναι πανέξυπνοι κι όλοι τριγύρω τους βόδια προς εκμετάλλευση. Ζητάνε προσχέδια από πολλούς διαφορετικούς γραφίστες (χωρίς να γνωρίζει ο ένας για τον άλλο) και μετά αρνούνται να πληρώσουν ό,τι απέρριψαν. Ή ακόμα χειρότερα, κρατάνε όλα τα προσχέδια σ’ ένα συρτάρι για να τα χρησιμοποιήσουν κάποια άλλη στιγμή, χωρίς αμοιβή. Γενικά, “ψαρεύουν” ό,τι βρουν, απ’ όπου το βρουν και κυρίως από νέους και άπειρους επαγγελματίες, υποσχόμενοι λαγούς με πετραχήλια. Όταν προβάλετε απαιτήσεις θα σας απαντήσουν “τι θες ρε καλλιτέχνη! Όταν κάνεις κάτι που θα μου είναι χρήσιμο, έλα να σε πληρώσω. Για κορόιδα ψάχνεις;”. Ο μόνος τρόπος να τους αντιμετωπίσετε είναι να ξεκινάτε πάντα με προκαταβολή και υπογεγραμμένο συμφωνητικό.

6. Οι βιαστικοί
Θα εμφανιστούν στις 12:45 και θα σας πουν ότι στις 13:02 θα πρέπει να έχουν τη συσκευασία έτοιμη απ’ το τυπογραφείο (με τέσσερα κοπτικά κι ένα UV). Θέλουν το καλύτερο, το συντομότερο και πάντα με το μικρότερο κόστος. Συνήθως παρουσιάζονται σε περιόδους με μεγάλο φόρτο εργασίας, όπως για παράδειγμα την ημέρα πριν τα Χριστούγεννα (για να τους φτιάξετε εταιρικό ημερολόγιο) ή στις 31 Ιουλίου (για συσκευασία αντηλιακών). Δεν έχουν γιατριά, οπότε, εκτός κι αν τους τιμολογήσετε μια περιουσία κι επιπλέον διαθέτετε στομάχι από ατσάλι, αποφύγετέ τους με κάθε κόστος.

7. Οι απαιτητικοί
Μοιάζουν να έχουν γεννηθεί για να σας ζητάνε πράγματα. Σας έδωσαν πέρσι μια δουλειά πέντε λεπτών, τους την παραδώσατε, σας πλήρωσαν για τα πέντε λεπτά σας κι έκτοτε σας έχουν κάνει τη ζωή πατίνι. Τη μία θέλουν μια μικροαλλαγούλα πριν ξανατυπώσουν, την άλλη θέλουν το λογότυπο σε μορφή jpeg γιατί φτιάχνουν το website, την τρίτη να τους πείτε τη γνώμη σας για ένα χρώμα, την επόμενη για να εξηγήσετε το σκεπτικό σας στο παιδί που έχει αναλάβει να μοιράσει τα φυλλάδια, ώστε να μην κάνει καμιά γκάφα. Σας τηλεφωνούν συνεχώς, αλλά κατά προτίμηση όταν προσπαθείτε να χωνέψετε, όταν κοιμάστε, όταν έχετε τις μαύρες σας, και όταν είστε επί τέλους έτοιμοι να ρίξετε το “παιδί” από το απέναντι μαγαζί, που “χαλβαδιάζετε” εδώ κι ένα χρόνο. Για περαιτέρω αμοιβή βεβαίως, ούτε λόγος “όλα αυτά έχουν ξεπληρωθεί εδώ και καιρό…”. Απλά σημειώστε το νούμερό σας στο κινητό και ΜΗΝ απαντάτε. Μόνο το μπελά σας θα βρείτε απ’ αυτούς.

8. Οι υποτιμητικοί
Εκφράζονται με προτάσεις όπως «1000 ευρώ για ένα λογότυπο; Σιγά ρε φίλε!», «Τι έξοδα έχεις για να χρεώνεις τόσο; Ολόκληρο το κομπιούτερ σου από μένα θα το βγάλεις;» ή «Εγώ φταίω που δεν το έδωσα στο ανηψάκι μου, που έχει και PC και θα μου το έκανε αμέσως και τσάμπα», ή «Σιγά το δύσκολο! Αν είχα λίγο χρόνο θα το έκανα μόνος μου» ή «Εντάξει… καλούτσικο είναι, αλλά δε ψοφάω κι όλας» ή «Έλα μωρέ, επειδή πήγες ένα χρόνο στην Αγγλία για μάστερ, γύρισες και μας χρεώνεις διπλάσια για να πουλάς μούρη».  Μια λύση είναι να τους χρεώνετε πράγματι διπλά. Ίσως έτσι όντως να σας εκτιμήσουν περισσότερο.

9. Οι προαποφασισμένοι
Έρχονται με έτοιμα σχέδια, που έχει ζωγραφίσει ο κανακάρης τους ή σας φέρνουν την καταχώρηση από ένα περιοδικό που βρήκαν σε ένα ταξίδι τους στην Ιταλία και σας λένε “αυτό!”. Σας κάνουν τη χάρη να συνεργαστούν μαζί σας, μόνο και μόνο επειδή οι ίδιοι “δεν ξέρουν από κομπιούτερ”. Ειδάλλως όλα τα άλλα τα είχαν έτοιμα. Αυτοί δε θέλουν σχεδιαστή. Θέλουν κάποιον να εκτελέσει το “όραμά” τους. Στείλτε τους στο εκτελεστικό…

10. Οι κακοπληρωτές
Νομίζω ότι αυτοί δε χρειάζονται επεξήγηση. Και θα χαρώ να βρούμε έστω κι έναν ανάμεσα στους αναγνώστες μας, που να μας πει ότι δεν έχει συνεργαστεί με κάποιον από αυτούς…