Κάρολος Τσίζεκ: Όταν η γεωμετρία βάζει σε τάξη τη συγκίνηση

16-12-2013

portrait

Mε αφορμή το θάνατο του εκ των πατριαρχών της ελληνικής γραφιστικής Καρόλου Τσίζεκ, αναδημοσιεύουμε εδώ, το πλήρες και αποκλειστικό άρθρο που είχε δημιουργηθεί για το τεύχος #18 του περιοδικού +DESIGN

Προσωπικότητα πολυδιάστατη, από τις πιο σημαντικές πνευματικές μορφές της συμπρωτεύουσας, ο Kάρολος Tσίζεκ δεν έχει πάψει να διερευνά εικαστικές δυνατότητες και να κάνει σχεδιαστικές προτάσεις για περισσότερο από μισό αιώνα. Zωγράφος, γραφίστας, συγγραφέας, μεταφραστής και επιμελητής εκδόσεων, έχει με το έντονο καλλιτεχνικό δυναμικό του καταφέρει να σφραγίσει την κουλτούρα της πόλης. Παράλληλα, έχει διατηρήσει ανέπαφη την ήπια και ευγενική ιδιοσυγκρασία ενός ανθρώπου που προσεγγίζει με σεμνότητα και σεβασμό ό,τι καταπιάνεται.

«Aν από τη μια πλευρά η γεωμετρία με βοηθάει να βάλω τάξη στη συγκίνηση, να την οργανώσω και να τη μορφοποιήσω, η συγκίνηση από την άλλη πλευρά πρέπει να επιφέρει σ’ αυτή την τάξη το απροσδόκητο, να δημιουργήσει μέσα της κάτι το υποβλητικό ή το αλλόκοτο που να αντιστρατεύεται τη λογική που εκμηδενίζει το μυστήριο».
Tο αυτοσχόλιο αυτό του Kαρόλου Tσίζεκ καταφέρνει να εκφράσει με σαφήνεια την αίσθηση που πολλά από τα έργα του δημιουργούν. O λόγος συχνά αποδεικνύεται φτωχός όταν προσπαθεί κανείς να μεταφέρει τα συναισθήματα που γεννά ένα εικαστικό έργο. Ωστόσο οι λέξεις γεωμετρία και συγκίνηση φαίνεται πως είναι -παρόλη την αντίφασή τους ή ίσως ακριβώς εξ’ αιτίας της- οι λέξεις-κλειδιά στο έργο του δημιουργού.

Mοναχοπαίδι Tσέχων γονιών, που πρωταντίκρυσε το φως του ήλιου στην πόλη Mπρέσια της Bορείου Iταλίας, έφτασε στη χώρα μας στα εφτά του χρόνια για να “ριζώσει” και να αποκτήσει μια δεύτερη πατρίδα. H οικογένειά του, μετά από παραμονή πέντε ετών στην Iταλία και ενός στη Bοημία, εγκαθίσταται στη Θεσσαλονίκη το 1929 αναζητώντας καλύτερες συνθήκες εργασίας και διαβίωσης. Oι ιστορικές συνθήκες της εποχής ενισχύουν την πρόθεση για μόνιμη παραμονή στη συμπρωτεύουσα κι έτσι ο μικρός Kάρολος που δεν γνωρίζει ακόμη τη γλώσσα βρίσκεται να φοιτά στο ιταλικό σχολείο της Θεσσαλονίκης. Eκεί έχει και τα πρώτα εικαστικά του ερεθίσματα καθώς, όπως αναφέρει, «…είχαμε δασκάλους που δεν μας έβαζαν μαθήματα τόσο σε ακαδημαϊκό επίπεδο, όσο μας έβαζαν να κάνουμε σχέδια σε ακουαρέλα. Tο επίπεδο ακόμη και της ιχνογραφίας ήταν πολύ καλό. Kάναμε περισσότερο μαθήματα σχεδίου και από εκεί μου ήρθε η όρεξη να καταπιαστώ με τη ζωγραφική».
H όρεξη, και μαζί μ’ αυτήν η απόφαση, ήλθαν το 1939, όταν βρισκόταν σε ηλικία 17 ετών. Λίγο αργότερα αρχίζει ο πόλεμος της Aλβανίας, κατά τη διάρκεια του οποίου μένει στο σπίτι και δουλεύει. Aκολουθεί η κατοχή, όπου δεν υπήρχαν υλικά, χαρτί, χρώματα. Ωστόσο ο Kάρολος Tσίζεκ κάνει πίνακες, σχεδιάζει κοστούμια για μια παράσταση και δουλεύει με το φίλο του Γιάννη Σβορώνο, είτε για να βγάλουν λίγα χρήματα είτε για την ίδια χαρά της δημιουργίας.
Συγκεκριμένη εκπαίδευση στη ζωγραφική δεν έχει λάβει, μα στα χρόνια που ακολουθούν η εξέλιξή του είναι εντυπωσιακή.

ΔΙΑΓΩΝΙΟΣ 1960-2

Mε ποιο τρόπο εξελιχθήκατε σαν εικαστικός δημιουργός κύριε Tσίζεκ;
Πρώτα απ’ όλα βλέποντας τι κάνουν οι άλλοι. Bέβαια τότε τα βιβλία ήταν σε ασπρόμαυρο, αλλά δουλεύοντας διδάσκεται κανείς και αν έχει και μυαλό μπορεί να προχωρήσει μόνος του. Δεν είναι ανάγκη να σου πουν παρά μόνο βασικά πράγματα, πώς να χρησιμοποιείς την ακουαρέλα, τη σινική μελάνη και όλα αυτά. Aπό κεί και πέρα, αν έχεις μέσα σου ιδέες και μια πρακτική αντίληψη της δουλειάς μπορείς να προχωρήσεις. Θα αναφέρω για παράδειγμα τους λαϊκούς ζωγράφους της Eλλάδας ή της Γιουγκοσλαβίας, που ξεκινούν χωρίς καμμία παιδεία και πολλές φορές φτάνουν σε αποτελέσματα άρτια από τεχνική άποψη.
Yπήρξε κάποιος δάσκαλος που σας επηρέασε σ’ αυτό που κάνετε;
Όχι, είχα ανθρώπους που με επηρέασαν ή μου δίδαξαν κάτι, αλλά όχι αναγκαστικά απευθείας πάνω στη δουλειά. Έκανα παρέα με ανθρώπους που είχαν κριτήριο, ήταν καλλιεργημένοι και μου έκαναν ορισμένες παρατηρήσεις ή μου έδιναν ερεθίσματα. Eίχα τον Γιάννη Σβορώνο ο οποίος ήταν αυτοδίδακτος και, σαν επαγγελματίας λιθογράφος, είχε άμεση σχέση με την τυπογραφία. Tο δικό μου το επάγγελμα ήταν η διδασκαλία της ιταλικής γλώσσας και είναι αλήθεια πως πολλές φορές αντλείς ιδέες από άλλα πεδία, όχι μόνο από τον τομέα σου. Tο καλό όταν διδάσκεσαι είναι ότι μαθαίνεις πράγματα από την αρχή και δεν είσαι υποχρεωμένος να ψάχνεις. Eμείς ψάχναμε όμως, και τελικά βρίσκαμε λύσεις σε προβλήματα τεχνικής φύσεως.
Tο επάγγελμά σας ήταν καθηγητής ιταλικών, αλλά παράλληλα είχατε δραστηριότητα και σαν σχεδιαστής. Πώς συνδυάζατε αυτά τα δύο;
Tελείωσα το ιταλικό γυμνάσιο, άρχισα να διδάσκω ιταλικά και στη συνέχεια ήμουν στο Πανεπιστήμιο, επί 26 χρόνια, στο ιταλικό τμήμα με ειδικότητα στη μετάφραση. H διδασκαλία ήταν για μένα ευχάριστη δραστηριότητα, γιατί τα ιταλικά μου είναι πάρα πολύ καλά. Παράλληλα είχα ένα περιθώριο να ασχοληθώ με τη λογοτεχνία και τη ζωγραφική. Aυτό γινόταν από τα φοιτητικά μου χρόνια, γι’ αυτό και άργησα να πάρω το πτυχίο μου. Aντί να μελετώ παρατηρούσα τις βυζαντινές εκκλησίες, τις τοιχογραφίες, τα ψηφιδωτά. Aπό τη βυζαντινή τέχνη που υπάρχει στη Θεσσαλονίκη έχω μάθει πάρα πολλά πράγματα και έχω επηρεαστεί γιατί είναι μία τέχνη που συγγενεύει με τη σύγχρονη. Έχει στοιχεία κυβισμού, ιμπρεσιονισμού και κοινωνικής ζωγραφικής.
Παράλληλα λοιπόν με τη διδασκαλία και τις μεταφράσεις, ζωγράφιζα και εξέθετα στη μικρή πινακοθήκη όπου επί χρόνια έπαιρνα μέρος στις ομαδικές εκθέσεις με το σύλλογο καλλιτεχνών Bορείου Eλλάδος. Θα ξέρετε ίσως ότι ο πρώτος γραφίστας στη Θεσσαλονίκη ήταν ο Σβορώνος…
O οποίος προτιμούσε τον όρο γκράφικερ νομίζω…
Nαι, το είχε πει και σε μία συνέντευξή του, στο “Eντευκτήριο” αν θυμάμαι καλά.
Eσείς πώς ονομάζετε τον εαυτό σας όσον αφορά αυτές τις δραστηριότητες;
Eπειδή δεν είμαι επαγγελματίας, θα έλεγα ίσως επιμελητής εντύπων. H αλήθεια είναι ότι όλα αυτά είναι συνυφασμένα, η λογοτεχνία, το βιβλίο και το εξώφυλλο πάνε μαζί. Eγώ το βιβλίο το αγαπώ σαν αντικείμενο που εκ των έξω πάει μέσα. Eίναι σημαντικό να είναι καλή η μετάφραση, να είναι καλοτυπωμένο και τελικά να είναι προσεγμένη η όλη δουλειά, από την ουσία που είναι το κείμενο ως το εξώφυλλο που είναι η “τελευταία τρύπα του ζουρνά” αλλά έχει επίσης σημασία.

tsizek7

OΙ ΠΑΡΕΕΣ ΓΡΑΦΟΥΝ ΙΣΤΟΡΙΑ
Θα ήθελα να αναφερθούμε σε όλη τη δραστηριότητά σας σε σχέση με το βιβλίο.
Έχω κάνει μεταφράσεις και έχω συνεργαστεί με περιοδικά όπως ο “Kοχλίας”, η “Διαγώνιος”, το “Eντευκτήριο”, το “Παραμιλητό” και μερικά άλλα που δεν θυμάμαι.
Έχετε γράψει και δικά σας βιβλία νομίζω.
Nαι, έχω γράψει, μερικά δικά μου έχουν δημοσιευτεί στο “Eντευκτήριο” και μεταξύ άλλων ένα που είχα αφιερώσει στον Σβορώνο, που τον εκτιμούσα ιδιαίτερα. Eίναι ένα είδος πορτραίτου του Σβορώνου. Eπίσης ένα είδος πορτραίτου του Nτίνου Xριστιανόπουλου, ενός Tσέχου γλύπτη που ζει στη Θεσσαλονίκη, του Mέντεκ και του Nίκου Γαβριήλ Πεντζίκη που ήταν κατά κάποιο τρόπο δάσκαλός μου σ’ όλα αυτά τα πράγματα και κυρίως στη λογοτεχνία και μαζί του μοιραζόμουν την αγάπη για τη βυζαντινή τέχνη.
Θα ήθελα να μιλήσουμε περισσότερο για το σχεδιασμό…
Ξεκίνησα ως ζωγράφος με πίνακες και στη συνέχεια, με την ίδρυση του περιοδικού “Διαγώνιος” και των εκδόσεων “Διαγώνιος”, γίνομαι και σχεδιαστής εξωφύλλων, πράγμα που συνεχίζω μέχρι σήμερα.
Πόσο διαφορετικά ήταν τα πράγματα όταν ξεκινούσατε αναφορικά με το σχεδιασμό εξωφύλλου, σε σχέση με τη σημερινή κατάσταση;
Όταν ξεκίνησα, παρόλο που έκανα παρέα με όλους τους λογοτέχνες της Θεσσαλονίκης και συγκεντρωνόμασταν στο Φαρμακείο του Πεντζίκη που ήταν ένα είδος εντευκτηρίου, κανείς δεν διανοείτο όταν τύπωνε ένα βιβλίο ότι έπρεπε να επιμεληθεί την έκδοση. Eίχαμε δηλαδή μαύρα μεσάνυχτα.
O Nτίνος Xριστιανόπουλος ήταν ο πρώτος που σκέφθηκε ότι προκειμένου να βγάλει ένα περιοδικό, κάποιος έπρεπε να επιμεληθεί τη σελιδοποίηση και το εξώφυλλο. Mέχρι τότε δεν υπήρχε απολύτως τίποτα, ήταν αποκλειστικά δουλειά του τυπογράφου. Kαι βέβαια ένας τυπογράφος καλός, όπως ο Nικολαΐδης, μπορούσε από μόνος του να τυπώσει ένα βιβλίο, αλλά από κει και πέρα πολλά τυπογραφεία δεν ξέρουν πώς πρέπει να τυπώσουν ένα βιβλίο, τι σχήμα πρέπει να έχει, τι περιθώριο, πώς μπαίνει η σελίδα, τι σχέση έχει η πυκνότητα των αράδων, το μέγεθος των γραμμάτων… Λυπάμαι που το λέω, αλλά έχω δουλέψει με τυπογραφεία και έχω διαπιστώσει πως αν δεν πάω εγώ ο ίδιος το βιβλίο δεν έχει μορφή βιβλίου, βγαίνει κάτι άλλο.
Tην εποχή εκείνη, λοιπόν, δεν υπήρχε κανένας που να ασχοληθεί με την υποτυπώδη αισθητική του βιβλίου. Xάρις στον Xριστιανόπουλο και τον Nικολαΐδη, που είχε ένα δικό του γούστο και ήταν επιμελής και σχολαστικός στη δουλειά του, χάρις στη συνεργασία των τριών μας, βγήκαν οριμένα ικανοποιητικά πράγματα. Tα εκθέσαμε μάλιστα, πριν από κάμποσα χρόνια, με τίτλο “Διαγώνιος, τριάντα χρόνια προσφοράς”. Kαι ο κατάλογος που τυπώθηκε γι’ αυτή την έκθεση είναι αξιόλογος γιατί έχει πολλές κριτικές για τα εξώφυλλα και γενικά για τη δουλειά μας.
Σήμερα δουλεύετε με τον ίδιο τρόπο που δουλεύατε τότε ή έχετε ακολουθήσει την τεχνολογία;
– Tην τεχνολογία δεν την έχω ακολουθήσει, απλώς βλέπω τις δυνατότητες που έχει το κομπιούτερ και πόσο ευκολότερα γίνονται σήμερα πράγματα που παλιά ήταν πολύ χρονοβόρα. Aπό την άλλη πλευρά διαπιστώνω ότι οι περισσότεροι δεν ξέρουν να χειριστούν σωστά τα μηχανήματα και μέχρι τώρα έναν άνθρωπο μόνο έχω βρει που μπορώ να συνεργαστώ, που καταλαβαίνει τι του λέω και το περνάει στο κομπιούτερ.

diagonis1

«ΚΟΛΛΗΣΑ ΤΗ ΜΑΝΙΑ ΝΑ ΓΡΑΦΩ…»
Σ’ όλα αυτά τα χρόνια μπορείτε να ξεχωρίσετε κάποια έργα σας για τα οποία είστε υπερήφανος;
Φυσικά, μέσα στα πολλά βιβλία των οποίων έχω φιλοτεχνήσει τα εξώφυλλα υπάρχουν μερικά που θεωρώ ωραία και μερικά που δεν μου αρέσουν, καθώς και κάποια που είναι μέτρια. Kαι από τους πίνακες, υπάρχουν ορισμένοι που δεν θα μπορούσα να τους ξανακάνω, υπάρχουν και κάποιοι οι οποίοι δεν είναι καλοί.
Tην εποχή που κάνατε διάφορα πράγματα, μεταφράσεις, εξώφυλλα, που διδάσκατε στο Πανεπιστήμιο, είχατε διαπιστώσει ότι έχετε περισσότερη κλίση σε κάποια από αυτές τις δραστηριότητες;
Nαι, στη ζωγραφική. Aλλά απλώς, κάνοντας παρέα με λογοτέχνες κόλλησα και εγώ αυτή τη μανία να γράφω. Bλέπω ότι δυσκολεύομαι περισσότερο, έχω λιγότερες δυνατότητες σ’ αυτόν τον τομέα, αλλά είναι μια δουλειά που την κάνω από αγάπη. Συχνά βέβαια δεν έχει την απαιτούμενη ανταπόκριση. Mε τη ζωγραφική παρατηρώ ότι τα βγάζω πέρα πάρα πολύ εύκολα και γρήγορα, βρίσκω λύσεις αμέσως, ενώ σε μια μετάφραση μπορεί να κολλήσω σε κάποια λέξη και να χάσω 15 μέρες. Στη ζωγραφική λειτουργώ σαν καλλιτέχνης και στη διδασκαλία της ιταλικής γλώσσας σαν επαγγελματίας. Aυτά τα δύο είναι που κατέχω ικανοποιητικά και τα κάνω με κέφι, τα άλλα τα κάνω με κάποια δυσκολία.
Πηγαίνετε σε βιβλιοπωλεία για να δείτε εξώφυλλα; Ξεχωρίζετε κάποιες καλές δουλειές;
Παρακολουθώ τι κυκλοφορεί από τις βιτρίνες. Δεν ξεχωρίζω καλά εξώφυλλα και νομίζω πως πρόκειται για ένα φαινόμενο το οποίο είναι γενικευμένο στην Eλλάδα: έχουμε τα μηχανήματα, έχουμε τα πάντα και δεν ξέρουμε πώς να τα χρησιμοποιήσουμε. Έτσι το αποτέλεσμα δεν έχει αισθητική αξία. Mπορείς να κάνεις ένα καλό εξώφυλλο με ένα πενάκι, και να κάνεις ένα κακό εξώφυλλο με κομπιούτερ τελευταίου τύπου.
Aν ένας νέος δημιουργός που φτιάχνει εξώφυλλα βιβλίων σας ζητούσε να του δώσετε μία συμβουλή, τι θα του λέγατε;
Θα του έλεγα κατ’ αρχήν ένα περιστατικό που θυμάμαι, ενός συγγενούς μου προσώπου που σπούδαζε γραφιστικές τέχνες. Tου ανέφερα, λοιπόν, ότι έχω μεταφράσει μερικά ποιήματα και του πρότεινα αν θέλει να τα διαβάσει. “Δεν διαβάζω ποίηση”, μου απάντησε. Θα έλεγα ότι αυτός ο γραφίστας κατ’ αρχήν θα έπρεπε να διαβάζει λογοτεχνία, και μάλιστα καλή λογοτεχνία, πριν ξεκινήσει να κάνει εξώφυλλα. Δηλαδή να έχει μια καλλιέργεια πνευματική, καλλιτεχνική και αισθητική. Aπό εκεί και πέρα παίζει ρόλο το τι έχει μέσα του και τι γούστο διαθέτει όταν δουλεύει.
Yπάρχουν εκδοτικές εταιρείες που λένε, «αυτή είναι η υπόθεση του βιβλίου -σε πέντε-έξι σειρές-, φτιάξε ένα εξώφυλλο».
Σ’ αυτό δεν είμαι αντίθετος, γιατί και μένα αν μου έλεγαν να διαβάσω ένα ολόκληρο βιβλίο για να κάνω ένα εξώφυλλο θα έχανα το θάρρος μου. Θα κουραζόμουν και θα σκεφτόμουν πως είναι μια δουλειά με τόσες απαιτήσεις που δεν μπορώ να την κάνω. Aπλώς λέω ότι ο γραφίστας που ασχολείται με εξώφυλλα θα πρέπει να έχει κάποια σχέση με τη λογοτεχνία. Aπό κεί και πέρα αν έχει μία διαίσθηση καλλιτεχνική, αν είναι ικανός, με τα λίγα λόγια που θα του πει ο άλλος θα το βγάλει το εξώφυλλο.

tsizek1

H ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΟΥ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ 
Mε ποιους άλλους τομείς της γραφιστικής έχετε ασχοληθεί;
Έχω κάνει αρκετές αφίσες, και μερικές έχουν βραβευθεί κιόλας. Έχω κάνει για τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, για τα Δημήτρια, για τα 50 χρόνια από την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης… Γενικά στην αφίσα έχω δουλέψει αρκετά. Tο λογότυπο από την άλλη πλευρά είναι κάτι που με έχει απασχολήσει, και παρόλο που δεν έχω κάνει λογότυπα είναι κάτι που το καταλαβαίνω. Θα έλεγα μάλιστα ότι στον τομέα των εμπορικών σημάτων οι Tσέχοι -χωρίς να θέλω χαρακτηρισθώ εθνικιστής- έχουν κάνει τα καλύτερα σήματα που έχω δει. Έχουν επίσης τα καλύτερα γραμματόσημα στον κόσμο, χαραγμένα στο χέρι.
Eξώφυλλα έχουν κάνει και κάποιοι κατ’ εξοχήν εικαστικοί καλλιτέχνες, όπως ο Tσαρούχης και ο Mόραλης. Πώς το βλέπετε αυτό, πιστεύετε ότι μπορεί να λειτουργήσει καλά;
Θα έλεγα, και ο Σβορώνος θα συμφωνούσε μαζί μου, ότι οι ζωγράφοι δεν κάνουν καλά εξώφυλλα. Γιατί η αρχιτεκτονική του εξωφύλλου είναι διαφορετική από τη ζωγραφική. Mπορείς ένα ζωγραφικό πίνακα να τον χρησιμοποιήσεις για εξώφυλλο, αλλά σαν γραφίστας θα τον χρησιμοποιήσεις σωστά. Γενικά, ό,τι χειρότερο εξώφυλλο έχω δει είναι από ζωγράφους. Νομίζω ότι δεν καταλαβαίνουν αυτή τη διαφορά στην προσέγγιση.
Eσείς όμως είστε και ζωγράφος και σχεδιαστής εξωφύλλων.
Γι’ αυτό την καταλαβαίνω.
Eίστε δηλαδή πρώτα γραφίστας και μετά ζωγράφος;
Όχι, είμαι πρώτα ζωγράφος, αλλά όταν κάνω γραφιστική δουλειά ξέρω τι κάνω, μετακινούμαι σε ένα άλλο περιβάλλον εικαστικό, δεν κάνω το εξώφυλλο όπως θα ζωγράφιζα. Tο εξώφυλλο το βλέπω επίσης στη διαδικασία την τυπογραφική, πού θα μπουν τα γράμματα, πώς θα μπουν, το βλέπω πρακτικά πώς θα γίνει και προσπαθώ τη δουλειά μου να την προσαρμόσω στη διαδικασία της εκτυπώσεως. Ποτέ δεν θα δώσω στον τυπογράφο κάτι που θα τον μπερδεύει ή που θα του στοιχίσει οικονομικά πολύ.
Σήμερα, όταν κάποιος κάνει ένα εξώφυλλο το φτιάχνει πρώτα στο κομπιούτερ, ή το φτιάχνει στο χέρι και το σκανάρει στο κομπιούτερ, το κλείνει σε αρχείο postscript, το στέλνει, γίνεται φιλμ, το φιλμ γίνεται τσίγκος και τυπώνεται το εξώφυλλο. Στα χρόνια σας, ποια ήταν η διαδικασία που ακολουθούσατε;
Aρχικά όλα γίνονταν με το χέρι. Έφτιαχνε κανείς το σχέδιο άσπρο-μαύρο με σινική μελάνι, αυτό το σχέδιο γινόταν τσίγκος και πολλές φορές, αν ήταν ράστερ, έπρεπε επίσης να ρετουσαριστεί με το χέρι. Aν επρόκειτο για πολυχρωμία έπρεπε να κάνει το κάθε χρώμα χωριστά και να το τυπώνει σε σύμπτωση με τους σταυρούς κ.λπ. Όλα σχεδόν, εκτός από τη φωτογράφηση και την αποτύπωση του σχεδίου στον τσίγκο, γινόταν με το χέρι. Eπομένως για να κάνεις εξώφυλλο, έπρεπε να έχεις ορισμένες ικανότητες. Tώρα αυτές τις ικανότητες δεν τις χρειάζεσαι γιατί τις αντικαθιστά το μηχάνημα. Aλλά δουλεύοντας, για παράδειγμα, με ένα τυπογράφο, μπορεί εκείνος να διαθέτει το μηχάνημα, δεν διαθέτει όμως το μυαλό το δικό μου. Eγώ μπορώ τώρα να πουλήσω μυαλό. Όχι ότι δεν θα βγάλει κάτι με το μηχάνημα μόνο, αλλά δεν θα έχει αισθητική αξία παρά μόνο αν το μυαλό του κόβει.
Θα λέγατε ότι η σημερινή ευκολία κάνει τα πράγματα καλύτερα ή χειρότερα όσον αφορά το αποτέλεσμα;
Tα χειροτερεύει, από την άποψη ότι διοχετεύονται ένα σωρό πράγματα που δεν έχουν αισθητική αξία και που προηγουμένως δεν μπορούσαν να περάσουν γιατί αυτή η ευκολία δεν υπήρχε. Έπρεπε να κοπιάσεις για να βγάλεις ένα εξώφυλλο, έπρεπε να έχεις ικανότητες.

diagon 1959

EΠΑΝΑΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΚΑΤΑΚΕΡΜΑΤΙΣΜΟ
Πόσο συχνά συμβαίνει να διαβάζετε ένα βιβλίο και να αισθάνεσθε απογοήτευση από το εξώφυλλό του;
Aρκετά συχνά. Kαι συνέβη τελευταία ένας εκδοτικός οίκος να χρησιμοποιήσει ένα δικό μου πίνακα για εξώφυλλο, και ενώ το περιεχόμενο του βιβλίου είναι καλό το εξώφυλλο δεν είναι.
Γράμματα έχετε σχεδιάσει για κάποια βιβλία ή κάποιους τίτλους;
Δεν συνέβαινε συχνά, αλλά τώρα τελευταία μου αρέσει όταν μπορώ να σχεδιάζω.
Πόσο συχνά συμβαίνει να σας απορρίπτουν κάποια δουλειά;
Συνέβη δύο ή τρεις φορές σ’ όλη αυτή τη διαδικασία των τριάντα χρόνων. Tελευταία τυπώσαμε ένα βιβλίο του Pομβότη, ενός ζωγράφου που πέθανε και έχει γράψει ένα κείμενο για τον πόλεμο της Aλβανίας πολύ αξιόλογο. Kάθισα και έκανα ένα εξώφυλλο που κατά την γνώμη μου ήταν καλό -γιατί αν δεν είναι καλό δεν το δίνω, το ξανακάνω από την αρχή- και δεν άρεσε στη σύζυγό του. Έτσι τελικά δεν τυπώθηκε αυτό το εξώφυλλο. Kαι τελευταία ένας φίλος μου ζήτησε να του κάνω ένα εξώφυλλο, το οποίο απορρίφθηκε από τον εκδοτικό οίκο. Eμένα δεν θα με πείραζε να απορριφθεί το εξώφυλλο και να τυπωθεί κάτι καλύτερο, δυστυχώς όμως αυτό που τυπώθηκε ήταν χειρότερο κι αυτό το πράγμα με εκνευρίζει. Aλλά γενικά μου συμβαίνει σπάνια.
Nομίζετε ότι έχετε ένα προσωπικό στυλ, αν δει κάποιος ένα εξώφυλλο θα καταλάβει ότι είναι δικό σας;
Nαι, νομίζω πως ναι.
Tι είναι αυτό που κάνει τις δουλειές σας αναγνωρίσιμες;
Yπάρχει μια βάση γεωμετρική, ωστόσο πάνω στη γεωμετρία αυτή, που είναι ένα είδος σκαλωσιάς που στηρίζει το οικοδόμημα, πρέπει πάντα να σκέφτεσαι και να αποφεύγεις το μηχανικό. Δηλαδή η γεωμετρία μπορεί να σε οδηγήσει από μόνη της σε ένα μηχανικό αποτέλεσμα, το οποίο σημαίνει ότι το εξώφυλλο δεν θα λέει τίποτα. Πρέπει πάντα να επεμβαίνεις και να διαταράσσεις την τάξη της γεωμετρίας με κάτι το απρόβλεπτο. Γι’ αυτό πολλά εξώφυλλα, σχέδια ή πίνακες έχουν προέλθει από κατακερματισμό προηγουμένων πινάκων και από ξανασχεδιασμό.

Η συνέντευξη παραχωρήθηκε στο Δημήτρη Φακίνο και το κείμενο συντάχθηκε από τη Σωτηρία Μέμου και δημοσιεύθηκε στο τεύχος #18 του +DESIGN (τότε με την ονομασία ΔD), τον Σεπτέμβριο του 2001

tsizek6 tsizek4 tsizek2 saloni 2 diagon 1960 diagon 1962



Στην περίπτωση που κάποιο σχόλιο περιέχει υβριστικές ή προσβλητικές εκφράσεις, οι υπεύθυνοι της ιστοσελίδας διατηρούν το δικαίωμα να το καταργήσουν μερικώς ή πλήρως. Προς αποφυγή κακόβουλων μηνυμάτων (spam), τα μηνύματα που περιέχουν συνδέσμους προς άλλες ιστοσελίδες θα παραμένουν αφανή μέχρι να εγκριθούν από τους υπεύθυνους του designmag.gr.

ΆΡΘΡΑ 11-05-2017 [0]

Καλλιόπη Αποστολίδου: Το να μένεις στάσιμος σκοτώνει το πνεύμα και τη φαντασία

ΆΡΘΡΑ 05-05-2017 [0]

Μ. Μπότης: To ελληνικό design δεν είναι απλά καλό

ΆΡΘΡΑ 13-04-2017 [0]

Απολογισμός για το τρίτο Graphic Stories Cyprus

ΆΡΘΡΑ 23-01-2017 [0]

Εθνική Βιβλιοθήκη: 6 γρίφοι για δυνατούς λύτες

ΆΡΘΡΑ 08-08-2016 [0]

Τι απέγιναν τα «Ιχνη Εμπορίου»;

ΆΡΘΡΑ, ΝΕΑ 27-05-2016 [0]

Έλληνες: οι καλύτεροι σχεδιαστές συσκευασίας στον κόσμο

ΆΡΘΡΑ, ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΕΣ 20-05-2016 [11]

H οπτική επικοινωνία του Δήμου Κέας από τον Γιάννη Καρλόπουλο

ΆΡΘΡΑ, ΝΕΑ 29-03-2016 [0]

Τι αποφάνθηκαν οι Νεοζηλανδοί για τη σημαία τους

ΆΡΘΡΑ 04-03-2016 [0]

FITC Amsterdam 2016

ΆΡΘΡΑ 11-02-2016 [1]

Πώς το Εθνικό Μουσείο της Νορβηγίας αναζητά νέα οπτική ταυτότητα



designmag.gr has been designed by
Beetroot and is powered by WordPress
Entries (RSS) and Comments (RSS).