Stefan Sagmeister

19-08-2010

«Η προσπάθεια να αρέσω περιορίζει τη ζωή μου» μια αποκλειστική συνέντευξη ενός εκ των σημαντικότερων σύγχρονων δημιουργών, στο +design


Συνέντευξη: Σπύρος Ζεβελάκης
Μία από τις επιδιώξεις κάθε δημιουργικού επαγγελματία είναι να φτάσει στο σημείο να δουλεύει με τους δικούς του όρους. Να καταφέρει να προσελκύει δουλειές για τις οποίες θα ήθελε να εργαστεί, να μπορεί να κάνει διαλείμματα, να βρίσκει χρόνο για προσωπικούς πειραματισμούς κ.λπ. Κάτι αντικειμενικά δύσκολο, ιδίως στην αρχή. Ένας από εκείνους που κυνήγησαν και πέτυχαν νωρίς αυτό το στόχο, είναι ο Stefan Sagmeister, ο οποίος βρέθηκε στο Βερολίνο στο πλαίσιο της TypoBerlin-image για την παρουσίαση και προώθηση του νέου του βιβλίου, που είναι το δεύτερο προσωπικό στη δεκαπενταετή καριέρα του.

Ο Αυστριακός designer σπούδασε στη Βιέννη και τη Νέα Υόρκη. Αργότερα, με ενδιάμεσους σταθμούς στην Αυστρία, το Χονκ Κονγκ και τη Σρι Λάνκα, εγκαταστάθηκε μόνιμα στη Νέα Υόρκη. Αρχικά δούλεψε για το μέντορά του, Tibor Kalman (M&Co), πράγμα που αποτελούσε όνειρό του από τότε που ήταν στο Pratt institute. Όταν ο τελευταίος έκλεισε το M&Co για να αφοσιωθεί στο περιοδικό Colors στη Ρώμη, ο Sagmeister άνοιξε το δικό του στούντιο, το Sagmeister inc, με σκοπό να δουλέψει για μουσικές συσκευασίες – όμως μόνο για μουσική που τον ενδιέφερε. Ξεκινώντας με δουλειές για φίλους, κέρδισε την πρώτη υποψηφιότητα για Grammy με το εξώφυλλο του άλμπουμ Mountain of Madness. Ακολούθησαν “εικονικά” εξώφυλλα για θρύλους όπως ο Lou Reed, ο David Byrne, οι Rolling Stones, τα οποία του χάρισαν περισσότερες υποψηφιότητες. H χιουμοριστική και προκλητικά ωμή πρακτική του έγινε ευρέως γνωστή με το πόστερ για την AIGA Michigan (1999), το οποίο με τη βοήθεια του συνεργάτη του χάραξε -κυριολεκτικά- στο κορμί του. Δικαιολογημένα λοιπόν, ο γερμανόφωνος σταρ του design ήταν το πιο μεγάλο γεγονός της διοργάνωσης. Το γνώριμο κοινό του γέμισε ασφυκτικά το τεράστιο αμφιθέατρο του Haus der Culturen der Welt κι εγώ δεν αντιστάθηκα στον πειρασμό να του κάνω μερικές ερωτήσεις…

0sag1

Μέσα ή έξω από την πόλη;
Νομίζετε ότι πρέπει να μαζευτούμε σε πόλεις-κέντρα, για να κάνουμε τη δουλειά αυτή με καλύτερες προϋποθέσεις;
Το design εξ ορισμού, όχι μόνο ο επικοινωνιακός σχεδιασμός αλλά και ο βιομηχανικός σχεδιασμός, έχουν να κάνουν με τη διαδραστικότητα, με τη συνδιαλλαγή   μεταξύ των ανθρώπων. Σίγουρα υπάρχουν μεγαλύτερες ευκαιρίες για επικοινωνία και διαδραστικότητα στις πόλεις, όπου η συγκέντρωση πληθυσμού είναι μεγαλύτερη από την επαρχία. Ως designer έχω προσκλήσεις για να μιλήσω για τη δουλειά μου σε διάφορα μέρη του κόσμου, που σχεδόν χωρίς εξαίρεση είναι μεγάλες πόλεις. Συνεπώς δεν είναι πιο μεγάλη μόνο η χρήση του σχεδιασμού και των προϊόντων, αλλά και η δημιουργία τους και η σκέψη γι’ αυτά. Την ίδια στιγμή, όμως, η τεχνολογία μάς επιτρέπει να δουλεύουμε οπουδήποτε – κι αυτό ισχύει και για νέους σχεδιαστές. Έχω δει σχολές μακριά από πόλεις, να παράγουν φανταστική δουλειά. Μάλιστα χρησιμοποιούν την “απομάκρυνση” θετικά, ως παράμετρο των σχεδιαστικών περιορισμών τους (που όλοι αναπόφευκτα έχουμε) και τη μετατρέπουν σε πλεονέκτημα. Επίσης έχω δει σχεδιαστικά γραφεία σε επαρχιακά μέρη να δημιουργούν καταπληκτικά πράγματα.
Οπότε τα προσεχή χρόνια θα δούμε σχεδιαστές να ζουν οπουδήποτε και να δημιουργούν για οποιονδήποτε;
Όχι απόλυτα, γιατί αν και αυτό θα είναι τεχνικά δυνατό, η πυκνότητα της πληροφορίας, καθώς και οι εμπειρίες, θα είναι σχεδόν σίγουρα περισσότερες στην πόλη από ό,τι στο χωριό. Έτσι θα έβλεπα την επαρχία να λειτουργεί πολύ καλά για ένα περιορισμένο χρονικό διάστημα, και μάλιστα είμαι έτοιμος να κάνω ακριβώς αυτό, να πάω για ένα χρόνο μακριά και να δοκιμάσω έναν άλλο τρόπο εργασίας. Θα πάω στην Ινδονησία, αρκετά μακριά από κάθε αστικό κέντρο – θα πρέπει να πετάξω για να πάω στην Τζακάρτα, ή τη Σιγκαπούρη. Αυτό θα είναι για ένα χρόνο, αλλά δε νομίζω πως θα το ήθελα για την υπόλοιπη ζωή μου.

Τo τίμημα της ελευθερίας
Σε ποια φάση της καριέρας σας καταφέρατε να εργάζεστε με δικούς σας όρους και πόσο δύσκολο ήταν στην αρχή;
Ακόμα και σαν φοιτητής, έψαχνα για τις δουλειές που θα με άφηναν να εργαστώ προς αυτό που θεωρούσα εγώ καλό. Και όταν ξεκινήσαμε το στούντιο, από την αρχή προσπαθήσαμε να κάνουμε δουλειά με την οποία να μένουμε ικανοποιημένοι. Δε νομίζω πως μπορείς να ανοίξεις ένα δημιουργικό γραφείο και να κάνεις μέτρια πράγματα για να προχωρήσεις οικονομικά, και ξαφνικά να αλλάξεις και να αρχίσεις να κάνεις καλή δουλειά. Δεν το έχω δει να συμβαίνει. Απλώς γιατί ό,τι ακριβώς κάνουν και θέλουν οι πελάτες σου, αντανακλάται σε αυτό που κάνεις. Και αν παράγεις μέτρια δουλειά, θα προσελκύσεις μέτριους πελάτες που θέλουν αυτή τη δουλειά.
Υπήρξαν θυσίες που χρειάστηκε να κάνετε για να εξασφαλίσετε στον εαυτό σας αυτή την ελευθερία;
Δε νομίζω πως ήταν πολλές οι θυσίες. Αυτό που έκανα ήταν να δημιουργήσω μια κατάσταση στην οποία το στούντιο θα χρειαζόταν λίγα χρήματα, θα είχε πολύ λίγα λειτουργικά έξοδα και έτσι δεν θα χρειαζόμασταν μεγάλα κέρδη για να σταθούμε, ούτε θα ήμασταν αναγκασμένοι να κάνουμε δουλειές με τις οποίες δεν θα ήμασταν χαρούμενοι.
Σας απασχολεί καθόλου η διάκριση μεταξύ τέχνης και design;
Σαν καταναλωτή ή θεατή της τέχνης και του design, δεν με απασχολεί καθόλου. Το ενδιαφέρον μου είναι στο εάν κάτι είναι καλό και όχι αν πρόκειται για τέχνη ή design. Σαν δημιουργό όμως, νομίζω πρέπει να με απασχολεί η διάκριση. Με ρωτάνε συχνά σχετικά με αυτό και στην καθημερινή πρακτική υπάρχει διάκριση – τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τα media, τη διανομή, τις μεθόδους και τη λειτουργικότητα κάθε κομματιού. Γενικά τα προϊόντα του design έχουν κάποια χρήση, οπότε η λειτουργικότητα παίζει ρόλο, σε αντίθεση με τα δημιουργήματα των καλλιτεχνών τα οποία δεν έχουν κάποια πρακτική χρήση – αρκεί απλώς να υπάρχουν.
Με αυτό τον τρόπο διακρίνετε και τη δουλειά σας από αυτή κάποιου καλλιτέχνη;
Ναι, ακριβώς. Τελευταία οι σχεδιαστές έχουν ξεκινήσει μια συζήτηση για μια πιο ηθική και υπεύθυνη πρακτική. Πολλοί προτιμούν να εργάζονται για πελάτες με κοινωνική ευαισθησία, όπως μη κερδοσκοπικά ιδρύματα, φιλανθρωπικές εκδηλώσεις κ.ά., σε γενικές γραμμές όμως η δουλειά των σχεδιαστών είναι δεμένη με τη βιομηχανία και την ισχυρή οικονομία – με τον καπιταλισμό μ’ άλλα λόγια. Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν μεγάλες επιχειρήσεις που παίρνουν πια σοβαρά τους σύγχρονους προβληματισμούς -π.χ. για το περιβάλλον- πέρα από την ατζέντα τους για δημόσιες σχέσεις.
Εσείς τι πιστεύετε γι’ αυτό;
Μάλλον κάπου στη μέση είναι η αλήθεια – και ο καπιταλισμός νομίζω βρήκε αυτή τη μέση λύση. Χθες μιλούσα με μία υπάλληλο από τη Mercedes και μου έλεγε ότι η εταιρεία θα επενδύσει 14 δις μέσα στα επόμενα τρία χρόνια σε τεχνολογίες φιλικές προς το περιβάλλον. Τόσο μεγάλο ποσό στην αρχή δεν το πίστεψα, μέχρι που μου έδωσε τα ακριβή νούμερα από τον εργοδότη της. Τα κέρδη της Mercedes είναι 4 δις ετησίως. Το να βάλει τα κέρδη τριών ετών σε οικολογικές τεχνολογίες μόνο, σημαίνει κάτι. Θα ήθελα να δω μια εταιρεία design να βάζει τα κέρδη της σε κάτι ανάλογο. Αν οι αριθμοί αυτοί είναι σωστοί, φαίνεται ότι οι άνθρωποι της βιομηχανίας είναι πιο υπεύθυνοι από τους δημιουργικούς επαγγελματίες. Βλέπω μεγάλες εταιρείες να έχουν αρκετά εμπνευσμένη ηγεσία. Ενώ είδα την κοινότητα των designers να αντιδρούν σε καταστροφικά γεγονότα με τον πιο επιφανειακό -αν όχι χαζό- τρόπο. Στην 11η Σεπτεμβρίου η γενική αντίδραση των σχεδιαστών στη Νέα Υόρκη ήταν να φτιάχνουν βλακώδη λογότυπα και να τα ανεβάζουν στο site της AIGA. Eνώ γνωρίζω ένα δικηγόρο ο οποίος οργάνωσε τη δικηγορική κοινότητα και έκαναν όντως ευεργετικά πράγματα για την πόλη. Βλέπω, λοιπόν, πολύ πιο επαγγελματική, υπεύθυνη και αποτελεσματική πρακτική από άλλους κλάδους, σε σχέση με τους σχεδιαστές. Δε νομίζω ότι η δημιουργική κοινότητα μπορεί να καυχηθεί ότι ηγείται σε αυτά τα θέματα. Και μάλλον είναι απλά της μόδας να αναθεματίζουμε τη βιομηχανία και το εμπόριο.

Περισσότερα της αποκλειστικής αυτής συνέντευξης στο +design #63



Στην περίπτωση που κάποιο σχόλιο περιέχει υβριστικές ή προσβλητικές εκφράσεις, οι υπεύθυνοι της ιστοσελίδας διατηρούν το δικαίωμα να το καταργήσουν μερικώς ή πλήρως. Προς αποφυγή κακόβουλων μηνυμάτων (spam), τα μηνύματα που περιέχουν συνδέσμους προς άλλες ιστοσελίδες θα παραμένουν αφανή μέχρι να εγκριθούν από τους υπεύθυνους του designmag.gr.

ΆΡΘΡΑ 15-09-2017 [7]

Ενέργεια κατά της κατάργησης του τμήματος Γραφιστικής στο Τ.Ε.Ι. Αθηνών

ΆΡΘΡΑ 11-05-2017 [1]

Καλλιόπη Αποστολίδου: Το να μένεις στάσιμος σκοτώνει το πνεύμα και τη φαντασία

ΆΡΘΡΑ 05-05-2017 [1]

Μ. Μπότης: To ελληνικό design δεν είναι απλά καλό

ΆΡΘΡΑ 13-04-2017 [0]

Απολογισμός για το τρίτο Graphic Stories Cyprus

ΆΡΘΡΑ 23-01-2017 [0]

Εθνική Βιβλιοθήκη: 6 γρίφοι για δυνατούς λύτες

ΆΡΘΡΑ 08-08-2016 [0]

Τι απέγιναν τα «Ιχνη Εμπορίου»;

ΆΡΘΡΑ, ΝΕΑ 27-05-2016 [0]

Έλληνες: οι καλύτεροι σχεδιαστές συσκευασίας στον κόσμο

ΆΡΘΡΑ, ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΕΣ 20-05-2016 [11]

H οπτική επικοινωνία του Δήμου Κέας από τον Γιάννη Καρλόπουλο

ΆΡΘΡΑ, ΝΕΑ 29-03-2016 [0]

Τι αποφάνθηκαν οι Νεοζηλανδοί για τη σημαία τους

ΆΡΘΡΑ 04-03-2016 [0]

FITC Amsterdam 2016



designmag.gr has been designed by
Beetroot and is powered by WordPress
Entries (RSS) and Comments (RSS).